Սեփական անձի հանդեպ սերն ու ընդունումը հոգեկան առողջության կարևոր նախապայմաններից են։ Սակայն շատ մարդկանց համար սեփական անձը գնահատելն ու ընդունելը հեշտ չէ։ Հաճախ դրա պատճառները ձևավորվում են դեռ մանկության տարիներին, երբ երեխան սկսում է իր մասին պատկերացում կազմել ծնողների, ուսուցիչների և շրջապատի վերաբերմունքի հիման վրա։

Երբ երեխան զգում է, որ մեծահասակներն իր նկատմամբ վատ են վերաբերվում, նա հաճախ մտածում է, որ դրա պատճառը հենց ինքն է։ Եթե նրան պատժում են, նա կարող է հավատալ, որ արժանի էր այդ պատժին, իսկ եթե նրա վրա բղավում են, եզրակացնում է, որ ինքն իսկապես «վատ» երեխա է։

Այսպիսի համոզմունքները երբեմն պահպանվում են նաև հասուն տարիքում։ Մարդը կարող է շարունակել փորձել գոհացնել ծնողներին, ուսուցիչներին, գործընկերներին, ղեկավարությանը կամ ընտանիքի անդամներին, սակայն ներքուստ մշտապես զգալ, որ «բավականաչափ լավը չէ»։ Այս զգացողությունը կարող է խանգարել գնահատել սեփական արժեքը և վստահել սեփական ուժերին։

Ինչո՞ւ է կարևոր ընդունել սեփական անձը

Մարդուն, ով չի կարողանում ընդունել և սիրել սեփական անձը, հաճախ դժվար է նաև առողջ հարաբերություններ կառուցել ուրիշների հետ։ Երբ մարդը չի զգում, որ արժանի է սիրո և հարգանքի, դժվարանում է նաև հավատալ, որ ուրիշներն անկեղծորեն կարող են սիրել և գնահատել իրեն։

Սեփական անձի ընդունումը չի նշանակում, որ մարդը պետք է իրեն կատարյալ համարի։ Ընդհակառակը՝ այն նշանակում է հասկանալ, որ յուրաքանչյուր մարդ յուրահատուկ է, ունի իր առանձնահատկությունները, ուժեղ և թույլ կողմերը, և հենց այդպիսին էլ արժանի է հարգանքի ու սիրո։

Սխալվելը բնական է

Մեծանալու ընթացքում բոլոր երեխաներն էլ սխալվում են։ Երբեմն նրանք չեն կարողանում զսպել իրենց զգացմունքները, ասում են այնպիսի բառեր, որոնց համար հետո զղջում են, ուշանում են, ինչ-որ բան չեն ստացվում անել կամ հիասթափեցնում են ծնողներին։

Սակայն այս ամենը բնական է։ Սխալվելը չի նշանակում լինել վատ մարդ։ Այն պարզապես կյանքի, սովորելու և հասունանալու բնական ընթացքի մի մասն է։

Շատ կարևոր է, որ երեխան հասկանա՝ իր սխալներն ու վարքը չեն որոշում իր արժեքը որպես մարդ։ Նույն սկզբունքը վերաբերում է նաև մեծահասակներին։ Յուրաքանչյուր մարդ կարող է սխալվել, բայց դա չի նվազեցնում նրա արժեքն ու արժանապատվությունը։

Ինչպե՞ս ձևավորել սեփական անձի նկատմամբ առողջ վերաբերմունք

Սեփական անձը սիրելն ու ընդունելը մեկ օրում չի ձևավորվում։ Դա ժամանակ պահանջող գործընթաց է, որը սկսվում է սեփական մտքերի և վերաբերմունքի փոփոխությունից։

Դրան կարող են օգնել հետևյալ քայլերը.

• դադարել ձեզ մշտապես համեմատել ուրիշների հետ,
• ընդունել, որ ոչ ոք կատարյալ չէ,
• գնահատել ոչ միայն հաջողությունները, այլև գործադրած ջանքերը,
• սովորել ներել սեփական սխալները,
• ավելի հաճախ նկատել ձեր ուժեղ կողմերն ու ձեռքբերումները,
• շրջապատվել մարդկանցով, ովքեր հարգում և աջակցում են ձեզ։

Հիշե՛ք

Սեփական անձն սիրելն ու ընդունելը չի նշանակում անտեսել սեփական թերությունները կամ հրաժարվել ինքնազարգացումից։ Դա նշանակում է ընդունել, որ դուք արժեքավոր մարդ եք՝ անկախ ձեր հաջողություններից, սխալներից կամ ուրիշների գնահատականներից։

Երբ մարդը սկսում է վերաբերվել իրեն հարգանքով և բարությամբ, նա աստիճանաբար դառնում է ավելի ինքնավստահ, ավելի հանգիստ է հաղթահարում դժվարությունները և կարողանում է կառուցել ավելի առողջ ու վստահելի հարաբերություններ շրջապատի մարդկանց հետ։

Սեփական անձի հանդեպ սերն ու ընդունումը սկսվում են այն պահից, երբ դադարում եք ձեզ գնահատել միայն սխալների կամ ձեռքբերումների միջոցով և սկսում եք տեսնել ձեր իրական արժեքը՝ որպես մարդ։